POWSTAŃCZY SZPITAL POLOWY PRZY ULICY KONOPCZYŃSKIEGO 3/5/7
 
Powstanie Warszawskie jest wprawdzie dla uczestników wydarze­niem trudnym do zapomnienia, ale czas biegnie nieubłaganie, pamięć bywa zawodna, szczególnie kiedy mówi się lub pisze o zdarzeniach sprzed prawie pięćdziesięciu lat. Uwagę taką uważam za niezbędną dla prawidłowej oceny przedstawianych przeze mnie zdarzeń, nawet tych, które pozostawiły trwały ślad w mojej pamięci. Uwagi swoje dzielę na dwie części, pierwsza, możliwie sucha pozbawiona cech emocjonalnych, dotyczy zdarzeń, których byłam uczestnikiem lub bliskim obserwatorem, druga ‑ to osobiste, refleksji natury bardziej ogólnej.
W chwili rozpoczęcia wojny 1.09.1939 r. skończyłam czwarty rok studiów lekarskich na Uniwersytecie im. Józefa Piłsudskiego w Warszawie. W czasie oblężenia stolicy zgłosiłam się do pracy w Szpitalu Ujazdowskim, gdzie pełniłam obowiązki „pomocnika” lekarskiego prowadząc narkozy, wykonując niekiedy z konieczności drobne, a nawet większe (amputacje) zabiegi chirurgiczne. W czasie okupacji ukończyłam Szkołę Pielęgniarek Polskiego Czerwonego Krzyża. pełniłam obowiązki instruktora w Szpitalu PCK, kontynuując jednocześnie studia lekarskie na tajnym Uniwersytecie Warszawskim.
W roku 1944 studia. lekarskie miałam właściwie ukończone w zakresie przedmiotów klinicznych, w tym zabiegowych. Mam prawo przypuszczać, że moi przełożeni w służbie konspiracyjnej biorąc pod uwagę zakres moich kwalifikacji uznali mnie za najbardziej przydatną do pracy w szpitalu.
1 sierpnia 1944 r. po zameldowaniu się w Szpitalu przy Kopernika 43 poznałam moich przełożonych ‑ dr. Zbigniewa Tabeńskiego i dr. Stefana Żeglńskiego. Drugiego sierpnia, dr Tabeński uznał pozycję szpitala za trudną. Ocena ta wynikała z rozpoznania usytuowania pozycji polskich i niemieckich, dlatego też 2 lub 3 sierpnia wydal mi polecenie zorganizowania szpitala w gmachu przy Konopczyńskiego 3/5/7 Do realizacji zleconego  zadania przydzielono znana mi z konspiracji Helenę Sumińską (Hela, 3) i dyplomowaną pielęgniarkę Michalinę Karczewską (Mita, 324). W szpitalu przebywały już trzy sanitariuszki NOW/AK: Teresa Czartoryska, Sofia Czaplicka [...]

O KOMPLETACH TAJNEGO NAUCZANIA MEDYCYNY W OKRESIE OKUPACJI I PRACY SANITARIUSZEK W CZASIE POWSTANIA WARSZAWSKIEGO
W okresie okupacji od 1941 należałam do organizacji Związku Walki Zbrojnej. W mojej grupie w czasie zebrań konspiracyjnych odbywały się głównie szkolenia w zakresie służby sanitarnej.
W lecie 1942 r., po uzyskaniu świadectwa dojrzałości na tajnych kompletach Liceum Humanistycznego im. Cecylii Plater-Zyberkówny w Warszawie, zapisałam się na Wydział Lekarski Tajnego Uniwersytetu Poznańskiego (Uniwersytet Ziem Zachodnich). Zapisy odbywały się w Instytucie Głuchoniemych przy Pl. Trzech Krzyży. Świadectwo dojrzałości wydane na małym świstku papieru przez przełożoną liceum, Jadwigę Reutt, zostało uznane za uprawniające do przyjęcia na studia wyższe.
Moje studia medyczne były zupełnym przypadkiem. W rodzinie nie było takiej tradycji – obowiązywała technika, a ja nigdy nie myślałam o zawodzie lekarza. Mając przy sobie świstek o zdanej maturze przechodziłam obok Instytutu Głuchoniemych – zobaczyłam niewielką kolejką, zapytałam „Co tu dają” – odpowiedź była, że zapisują na medycynę. Pomyślałam: „Kolejka nieduża, spróbuję”. Tak się zaczęła moja przygoda z medycyną, czego do dziś nie żałuję.
Komplety tajnego nauczania medycyny do chwili wybuchu powstania odbywały się w prywatnych lokalach, gdzie gromadziło się około dziewięciu osób, wraz z wykładowcą. Niejednokrotnie lokale te były obserwowane przez Niemców, lub podlegały rewizji. W momencie zbliżania się Niemców, obecna na kompletach młodzież pozorowała wesołą zabawę (tańce przy adapterze, spożywanie posiłków, picie alkoholu). W tej sytuacji Niemcy często rezygnowali z przeprowadzania rewizji i aresztowania, a kiedyś rzucili pod naszym adresem obelgę „Polnische Schweine”.
Wykładowcy, których nazwiska pamiętam, to: prof. A. Krauze – chemik z Poznania, prof. W. Kapuściński – fizyk z Warszawy, doc. J Bowkiewicz – embriolog i histolog oraz dr J. Górski – anatom prawidłowy z Warszawy.
Prosektorium zorganizowane było na terenie Szpitala Ujazdowskiego, gdzie uczyliśmy się razem z [...]

WSPOMNIENIE
Urodziłam się 19 X1928 r. w Warszawie.
Ojciec Wacław Bitner ‑ syn gen. Ryszarda Bitnera, był adwokatem, posłem na sejm RP z ramienia Chrześcijańskiej Demokracji. Matka Walentyna Bitner z domu Moksiewicz, lekarz pediatra, pracowała jako lekarz szkolny.
Miałam dwóch braci, Stanisława – który w 1939 r. otrzymał maturę w Liceum im. Stefana Batorego oraz Krzysztofa, który ukończył liceum na tajnych kompletach gimnazjum im. J. Zamoyskiego.
Zajmowaliśmy bardzo duże sześciopokojowe mieszkanie przy ul. Kopernika 10 m. 2. Tam mieściła się także kancelaria ojca. W 1939 r. ojciec wraz z bratem Stanisławem, bojąc się aresztowania przez Niemców, udał się poprzez Rumunię do Paryża; potem jako konsul w Tuluzie ratował żołnierzy polskich wysyłając ich do Anglii. Następnie do końca wojny przebywał w USA.
Matka moja w czasie okupacji będąc referentka sanitarną w Kancelarii Głównej AK zorganizowała drużynę sanitarną, do której ja należałam i moje koleżanki: Zosia Bodytko, córka administratora, naszego domu, Hanka Bukowska córka znanego farmaceuty, właściciela apteki na rogu Marszałkowskiej i Pięknej, Teresa Mężyńska, której matka była lekarzem oraz Krysia (nazwiska nie pamiętam).
W czasie okupacji ukończyłam szkołę podstawową im. Z. Wołowskiej, a następnie gimnazjum im. C. Plater Zyberkówny na tajnych kompletach. Na sanitariuszki szkoliła nas dr Bratkowska. Po zaprzysiężeniu otrzymaliśmy pseudonimy i rozpoczęło się szkolenie. Ja dostałam pseudonim Wanda. Praktykę odbywaliśmy w Szpitalu im. Karola i Marii, w Warszawskiej Szkole Pielęgniarek oraz w ambulatorium i sali operacyjnej Szpitala im. Dzieciątka. Jezus. Wymagania były duże, po każdym cyklu tematycznym, np. aseptyka, bandażowanie, słanie łóżek, pielęgnacja chorych, wykonywanie zastrzyków, opatrywanie ran, unieruchamianie złamań itp. zdawaliśmy rodzaj kolokwium. W czasie szkoleń pokazano nam wzór torby sanitarnej, którą trzeba było sobie uszyć z grubego płótna i zaopatrzyć w typowy zestaw leków, środków dezynfekcyjnych, bandaży i opatrunków, a także [...]

WSPOMNIENIA Z POWSTANIA WARSZAWSKIEGO

Godzina W – pierwszego sierpnia 1944 roku, ulica Chmielna róg Marszałkowskiej – byłam wtedy z moją malutką sześciomiesięczną córeczką u mojej matki w Śródmieściu, w miejscu odległym od mojego stałego zamieszkania, przy ul. Suchej na Kolonii Staszica i Lubeckiego.

Wiedziałam oczywiście o planowanym powstaniu, ale po wyjściu z Pawiaka musiałam się wyłączyć z czynnej służby w Armii Krajowej. Nie liczyłam więc na osobisty udział w Powstaniu Warszawskim, ale los postanowił inaczej. Miałam dobre przygotowanie medyczno-pielęgniarskie, a możliwość opieki mojej matki nad moją córeczką „Kruszynką” umożliwiła mi włączenie się do działań powstańczych.

Nad strachem dominowało uczucie, że wreszcie po tylu latach życia w ciągłym napięciu i zagrożeniu możemy się przeciwstawić gwałtom, terrorowi i prześladowaniom. Jak zawsze, gdy wszyscy są tak samo zagrożeni, wyzwalają się niezwykłe pokłady ludzkiej życzliwości i chęci pomocy. To samo obserwowałam w czasie oblężenia Warszawy w 1939 roku. Znikają wszelkie różnice statusu bytowego, czy intelektualnego – posiadający dzielą się z potrzebującymi, a co warte dodatkowego podkreślenia – robią to w ogromnie sympatyczny sposób, z serca, nie do odrzucenia.

Mieszkańcy naszej kamienicy samorzutnie się organizują i pierwszym zadaniem jest przygotowanie piwnic, już nie jako schronów, ale pomieszczeń do stałego przebywania; tylko jedzenie gotuje się na parterze. Nastrój jest dobry ‑ spokój, bez nerwów.

Już pierwszego dnia grupa chłopców zajęła stanowisko obserwacyjno-strzeleckie w oknach mieszkania, bezpośrednio nad ulicą Chmielną. Pamiętam niektóre pseudonimy chłopców, np. German, Jarema, Anemik – z którymi mieliśmy kontakt aż do kapitulacji powstania.

Ulica Zielna jest pod ostrym ostrzałem w PAST-y, Marszałkowska od strony Dworca Głównego – są już pierwsi zabici i ranni. Budujemy pierwsze barykady, przebijamy się do piwnic sąsiednich domów. Po kilku dniach stoją barykady w poprzek Marszałkowskiej, dwie na Zielnej, jedna na ulicy Złotej. Chłopcy z Gurtu stacjonują w naszych mieszkaniach, [...]

DZIENNIK Z POWSTANIA WARSZAWSKIEGO
1 sierpień 1944
Dziś o 16.45 zaczęło się powstanie. Teraz jest 22.55. Bez przerwy słychać detonacje. Pod naszym domem stał samochód lotników, którzy ustawicznie strzelali, ale brama była zabarykadowana i się wycofali. Podobno Szucha, Poczta, Dworzec i Praga zdobyte. Z mostów zdjęli miny. Niebo w jednej łunie. W pewnej chwili zaczęli… krzyczeć, że Nr 15 się pali, ale to był fałszywy alarm. Zaczął się huraganowy ogień. Samoloty latają. Barykadują Hożą od Kruczej i od Placu Trzech Krzyży. – Na Placu stoją niemieckie czołgi. Noc. Niezapomniane chwile. Woziliśmy piasek w wózku na barykady. Nosiliśmy płyty wybijane z chodnika. Przychodzą żołnierze – nasi, polscy, z biało-czerwonymi opaskami i orzełkami. Deszcz leje. Trzymamy się dobrze, zdobywamy jeden odcinek za drugim. Mosty obsadzone. Biją się na rogu Piusa i Marszałkowskiej. A jednak piękne jest życie. Doczekaliśmy wolności!
12 sierpień – sobota
Boże, dwa tygodnie jeszcze nie minęło, a zdaje się, że powstanie trwa wieki. Tyle mam do napisania, że nie wiem, czy przez chwilę zdołam wyczerpać cały materiał. Pracuję w szpitalu przy ulicy Hożej 13, zorganizowanym przez Tatusia. Budynek szkoły w oficynie zajęli w czasie wojny Niemcy na koszary. Są więc łóżka tak potrzebne dla rannych. Rannych jest już sporo. Na parterze na sali męskiej leży dwunastu chłopaków. Czesław Trojan ma poharataną rękę, drugi Czesław miał prócz kilku drobnych uszkodzeń szok nerwowy. Kiedy mu wszystko przeszło, był bardzo miłym pacjentem. Powiedział mi, że mnie najbardziej lubi ze wszystkich sanitariuszek i kiedyś na dobranoc zaproponował mi, żebym go pocałowała! Następny – Józio – cierpi bardzo, bo ma pogruchotaną nogę. Bogdan D. ma dwadzieścia lat, jest bardzo wysoki, ma nieprawdopodobnie dużą czarną czuprynę. Został ranny, przy Politechnice. Henryk C. – inżynier, delikatny i kulturalny, ma powikłane [...]